De Kinderdijk molens zijn misschien wel het bekendste symbool van Nederland. Negentien windmolens staan er in een rij langs het water in de Alblasserwaard, niet ver van Rotterdam. Ze zijn al meer dan driehonderd jaar oud en draaien nog altijd. Niet veel plekken in de wereld combineren zo’n lange geschiedenis met zo’n indrukwekkend landschap. Geen wonder dat miljoenen mensen uit binnen en buitenland elk jaar naar dit dorp in Zuid Holland reizen.
Waarom deze molens er ooit kwamen
Nederland ligt voor een groot deel onder de zeespiegel. Dat was altijd al een probleem. De Alblasserwaard, het gebied rondom Kinderdijk, was eeuwenlang gevoelig voor overstromingen. Om het land droog te houden bouwden mensen al vanaf de middeleeuwen dijken en sluizen. Maar dat was niet genoeg. Het water dat bleef staan moest ook worden weggepompt. Daarvoor gebruikten ze windmolens. De molens die er nu nog staan zijn gebouwd tussen 1722 en 1761 en maakten deel uit van een groter systeem van waterbeheer. Ze pompten overtollig water vanuit de polders naar de boezem, een soort opvangbekken, zodat het daarna via sluizen kon worden afgevoerd naar de rivier. Dit systeem werkte al meer dan duizend jaar, lang voordat er elektrische gemalen bestonden.
UNESCO Werelderfgoed en wat dat betekent
In 1997 plaatste UNESCO de molens van Kinderdijk op de lijst van Werelderfgoed. Dat is een erkenning voor plekken die van grote waarde zijn voor de hele mensheid. De reden voor die erkenning heeft alles te maken met de unieke combinatie van cultuur en techniek. De windmolens laten zien hoe Nederlanders door de eeuwen heen leerden omgaan met water. Ze zijn geen decorstuk, maar een bewijs van ingenieus vakmanschap. Er staan twee soorten molens: acht ronde stenen molens en acht houten bovenkruiers, plus nog drie kleinere. Sommige molens zijn van binnen te bezoeken. Zo zie je precies hoe ze vroeger werkten en hoe molenaarsfamilies er daadwerkelijk in woonden.
Een bezoek aan de windmolens plannen
Wie de wieken van dichtbij wil zien, kan het hele jaar door terecht in Kinderdijk. Het bezoekerscentrum legt uit hoe het watersysteem in elkaar zit en waarom het zo slim was. Met een rondvaartboot vaar je langs alle negentien molens, wat een goed overzicht geeft van de omvang van het gebied. Te voet of met de fiets is het ook goed te doen; er zijn paden langs het water die langs de molens lopen. In de zomer, tijdens de zogeheten Molenendagen, draaien de wieken tegelijk. Dat is een bijzonder moment om te zien. Tickets zijn vooraf te reserveren via de website van Kinderdijk. Dat is verstandig, want het is een van de drukste toeristische plekken van Nederland. Kinderen betalen minder en voor groepen zijn er speciale arrangementen.
De molens in het dagelijks leven van toen en nu
Tot ver in de twintigste eeuw woonden er molenaarsfamilies in de windmolens. Ze zorgden dag en nacht voor het waterpeil in de polder. Het was een zwaar bestaan, want het werk stopte nooit. Tegenwoordig zijn elektrische gemalen overgenomen wat de molens vroeger deden. Toch zijn de molens niet puur museum geworden. Eén woning in een van de molens is nog altijd bewoond door een molenaar, die het traditionele vak in stand houdt. Dat geeft de plek iets echts, iets wat je niet overal in een museum tegenkomt. Kinderdijk is daarmee geen statisch geheel, maar een plek waar geschiedenis en heden samenkomen op een manier die je nergens anders zo ziet.
Veelgestelde vragen over de molens van Kinderdijk
Hoeveel molens staan er in Kinderdijk?
In Kinderdijk staan negentien windmolens. Ze zijn gebouwd tussen 1722 en 1761 en vormen samen het grootste historische molensysteem van Nederland.
Wanneer is Kinderdijk het beste te bezoeken?
Kinderdijk is het hele jaar door te bezoeken. De drukste periode is de zomer, met name tijdens de Molenendagen wanneer alle wieken tegelijk draaien. In het voor en najaar is het er rustiger en zijn de wachttijden korter.
Zijn de molens van Kinderdijk van binnen te bekijken?
Ja, een aantal molens is van binnen te bezoeken. Bezoekers zien er hoe het mechanisme werkte en hoe de molenaarsfamilie er vroeger in woonde. Er is ook een bezoekerscentrum met meer uitleg over het watersysteem.
Hoe kom je bij Kinderdijk?
Kinderdijk is bereikbaar per auto, fiets en openbaar vervoer. Vanuit Rotterdam rijdt er een waterbus naar Kinderdijk. Die verbinding is populair omdat je meteen al over het water aankomt, passend bij de omgeving.
Wat is het verschil tussen de molens onderling?
In Kinderdijk staan twee soorten molens. Er zijn ronde stenen molens en houten bovenkruiers. Bij een bovenkruier draait alleen de kap met de wieken mee met de wind. Bij de andere soort draait het hele bovenste deel. Beide types hadden dezelfde taak: water uit de polder pompen.
